Kierce to ozdoby mocno związane z obrzędowością - dawniej powstawały z warzyw, słomy, piór, grochu, a ich zadania były w zależności od regionu różne: mogły odpędzać złe moce, zapewniać urodzaj i bogactwo, przynosić szczęście, czuwać nad spokojnym snem. Niektóre źródła podają, że forma nawiązywać miała do kościelnych i dworskich żyrandoli, będąc, w związku z użyciem zwyczajnych, codziennych materiałów, parodią bogato zdobionych ozdób. Obecnie tworzone są z naturalnych słomek, grochu i wielokolorowej bibuły, a kształtem przypominają kule, piramidy, ale też wspomniane żyrandole.
Zgodnie z tradycjami kurpiowskimi kierce wieszano pod sufitem. Najczęściej zajmowały miejsce nad świętym kątem - tradycyjnym miejscem do modlitwy w chacie kurpiowskiej lub nad łóżkiem. Wierzono, że odstraszały złe moce. Kierce były wykonywane w celach ozdobnych wnętrza chat. Do tworzenia tej dekoracji wykorzystywano głównie groch, fasolę, słomę, które były mocowane na grube nici lub cienkie sznurki, następnie wiązane do okrągłego stelaża z drutu, potem ozdabiane kolorowymi kwiatami. Bardzo często od kierca odchodziły dodatkowe wstęgi z bibuły tzw. pająk /na Mazowszu/. Natomiast na Kurpiach pająki wyglądały nieco inaczej niż te z Mazowsza. Były to paski różnokolorowej bibuły przymocowane na środku chałupy do sufitu i rozciągnięte po wszystkich stronach izby. Całość robiła imponujące wrażenie w chacie kurpiowskiej.
Okazją do tworzenia kierca kurpiowskiego z grochu i barwnej bibuły było spotkanie warsztatowe Kurpianek z gminy Łyse 25 października 2025 r. w Szkole Podstawowej w Zalasiu. Proces powstawania kierca obserwowali i dokumentowali pracownicy Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce: Pani Olga Mrowińska oraz Pan Daniel Gołaś , ze strony Stowarzyszenia Akademia Wilanowska Pan Robert Andrzej Dul. Warsztaty były okazją dla młodego pokolenia - uczennic ze Szkoły Podstawowej w Zalasiu – do udziału w powstawaniu kierca i bezpośredniej nauki tej umiejętności od mistrzyń tradycji. Najmłodsze pokolenie reprezentowały uczennice: Nadia Andrzejewska, Oliwia Krysiak, Iga Kulas, Liliana Stachelek, Lena Trzcińska. Na listę depozytariuszy wpisały się Panie z Łysych i okolic: Magdalena Bendykowska, Krystyna Ogniewska, Stanisława Krysiak, Weronika Trzcińska, Czesława Żubrowska, Danuta Gwiazda, Bożena Kaczmarczyk, Zofia Krawczyk, Monika Krysiak.
Wielopokoleniowy warsztat był wspaniałą okazją nie tylko do stworzenia typowego kurpiowskiego kierca „żyrandolowego”, ale także żywą lekcją dziedzictwa i rękodzieła, które jest w naszym regionie przekazywane z pokolenia na pokolenie drogą nauki bezpośredniej. Tak żyje u nas dziedzictwo i jesteśmy szczęśliwi, że po tę unikalną wiedzę i umiejętności sięga także najmłodsze pokolenie.
Konsultacje społeczne i dokumentacja pracy depozytariuszek odbyła się w ramach realizacji zadania publicznego pn. Umiejętność wykonywania kierców kurpiowskich. Przygotowanie wniosku o wpis umiejętności wykonywania kierców kurpiowskich z Puszczy Zielonej na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, prowadzoną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wniosek obejmuje również dokumentację zjawiska z udziałem twórczyń ludowych.
Zadanie publiczne dofinansowane z budżetu Samorządu Województwa Mazowieckiego i Powiatu Ostrołęckiego.
-1761810083.jpg)
